نوشته‌ها

اثر به حواله کرد در چک چه حکمی دارد

بسیاری از افراد، در هنگام صدور چک، روی عبارت “یا به حواله کرد” خط می کشند، تا چک توسط بانک، صرفا به شخصی که نام او در متن چک قید شده پرداخت گردد و به عبارت بهتر، چک قابل انتقال از طریق پشت‌نویسی نباشد.
هرچند به نظر می‌رسد در قانون به صراحت، ماده ای در این خصوص وجود ندارد، اما عقیده اکثریت حقوقدانان بر این است که چک، حتی در چنین شرایطی قابل نقل و انتقال است.


« چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده وجوهی را که نزد محال علیه دارد کلاً یا بعضاً مسترد یا به دیگری واگذار نماید»  ماده ۳۱۲ همان قانون نیز مقرر می کند «چک ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد، ممکن است به صرف امضاء در ظهر به دیگری انتقال یابد». بنابراین، دارنده چک که ذینفع محسوب شود ممکن است یکی ازاین چهار حالت ذیل را داشته باشد:

۱-چک در وجه حامل باشد  دراین صورت چک در دست هرکس که باشد دارنده محسوب می شود

۲-چک در وجه شخص معین باشد که وی دارنده محسوب خواهد شد

۳-چک در وجه شخص معین باشد ولی وی به وسیله ظهرنویسی به دیگری منتقل کند که منتقل الیه دارنده  جدید محسوب خواهد شد

۴-چک در وجه شخص معین صادر شده باشد و صادرکننده عبارت “به حواله کرد”را خط زده باشد دراین صورت در اینکه شخص معین دارنده است تردیدی نیست ولی آیا  وی می تواند باوجود اینکه صادرکننده عبارت حواله کرد را خط زده و وی چک را با این وضعیت قبول کرده است با ظهرنویسی به دیگری منتقل کند؟  اگر به این طریق منتقل کند منتقل الیه دارنده  جدید به حساب می آید تا ذینع محسوب شده و بتواند اقامه دعوی به طرفیت صادرکننده  طرح کند؟

در پاسخ می توان گفت : باتوجه به اینکه در فرض چهارم شخصیت دارنده مطمح نظر صادر کننده است و وی با توجه به این اوضاع و احوال چک را صادر کرده  و دارنده نیز با این شرط ضمنی چک را قبول کرده است پس با خط زدن عبارت “به حواله کرد” توسط صادرکننده و قبول چک از سوی دارنده این شرط ضمنی در دایره « اراده دو طرف» وارد شده و دارنده نمی تواند چک را به دیگری واگذار نماید.

علیه چک برگشتی تا چه زمانی می‌توان اقدام کرد – زمان چک برگشتی

علیه چک برگشتی تا چه زمانی می‌توان اقدام کرد

زمان چک برگشتی

چک ضمانت یا چکی که بابت تضمین انجام تعهد صادر می‌شود درصورتی امکان وصول دارد که متعهد خلف وعده کرده و در انجام معامله یا تعهدی که به عهده گرفته قصور کند.

🔹اگر اختلافات بین طرفین(یعنی صادر کننده چک و دارنده چک) بابت عدم انجام تعهد و مربوط به معاملات طرفین نباشد، چک ضمانت تنها در صورتی قابل وصول است که صادرکننده چک خلف وعده کند و در غیر اینصورت اجرای چک خیانت در امانت محسوب می‌شود.
🔹حال سئوال اینجاست که اگر دارنده چکی، سر تاریخ مندرج در چک آن را برگشت نزند، آیا این چک برای اقدام قانونی اعتباری دارد و تا چه زمانی این اقدام را می‌توان انجام داد.
🔹در پاسخ باید گفت که مطابق قانون دارنده چک می‌بایست مواعدی را برای انجام بعضی تشریفات رعایت نماید و عدم رعایت مواعد، موجب سقوط و از بین رفتن حق دارنده چک علیه بعضی از مسئولین چک می‌گردد؛ اما این موضوع، مشمول صادر کننده چک نخواهد بود.
🔹بطور کلی باید بیان داشت که در هر حال و در هر زمان می‌توان علیه صادرکننده چک دعوای مطالبه وجه چک مطرح کرد.

 

زمان چک برگشتی

تبصره بند ۶ ماده ۱۸دستورالعمل حساب جاری که طی بخشنامه ای به شبکه بانکی ابلاغ شده دارای مغایرتهایی با قوانین بالادستی کشور میباشد.  این دستور العمل یعنی افزایش مدت انقضا رفع سوء اثر چکهای برگشتی (از ۲ سال به ۷ سال) به کلیه چکهای برگشتی موجود در سامانه بانکی کشور تسری داده شده است. این تبصره بخشنامه بانک مرکزی با اصول ۱۶۹ قانون اساسی و مواد ۱۶۹ و ۴ قانون مدنی که انجام عمل با عطف به ما سبق قوانین را جرم نمیداند، متعارض است.

در رای صادره از سوی دیوان عدالت اداری آمده است، بخشنامه مذکور متضمن تعیین مدت ۷ سال برای رفع سو اثر چکهای برگشتی به علت  مغایرت با ماده ۲۱ قانون اصلاح قانون چک مصوب سال ۷۲ در تعیین مدت ۳ سال برای رفع سو اثر از چک برگشتی مستند به بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۹۲ ابطال می‌شود.

قوانین بین چک و صاحب چک

تا زمانی که چکی در اختیار شما باشد، اصل بر بدهکاری صاحب امضا چک به شماست و صاحب امضا آن، چنانچه مدعی پرداخخ بدهی خود باشد، باید پرداخت وجه چک را به شما اثبات نماید.

اما زمانی که چک در اختیار صاحب امضا چک قرار گرفت، اصل بر پرداخت بدهی اش به شماست و شما باید دریافت نکردن بدهی را اثبات نمایید.

بنابراین از چک هایی که در اختیار دارید، به خوبی محافظت نمایید، چون، در اختیار داشتن چک، بر روی شخصی که مسئول اثبات است، تاثیر به سزایی دارد.

 

زمانی که چک اشخاص که در وجه حامل است را از کسی دریافت میکنید، حتما از دارنده چک بخواهید که پشت آن را به عنوان انتقال، به نام شما، پشت نویسی و امضا کند.

شما اطلاعی از تاریخچه این چک ندارید و ممکن است در معرض اتهامات متعددی قرار بگیرید؛ اما با این کار، همیشه خواهید توانست در زمان بروز مشکل، گرفتن چک را از دارنده قبلی، اثبات نمایید.

چک سندی است تجاری که قانون‌گذار جهت تسریع امور تجاری، مزایایی برای دارنده آن در نظر گرفته و طبق قانون، چک ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد و یا با امضاء پشت یا ظهر آن به دیگری منتقل شود؛ اما هنگامی که صادر کننده چک با خط کشیدن عبارت «به حواله کرد» در متن آن پشت نویسی را از کسی که چک در وجه او صادر شده سلب می‌کند و دریافت کننده هم با پذیرش چک موافقت خود را اعلام می‌کند.

در نتیجه به نظر می‌رسد که شخصیت و خود دارنده چک برای صادر کننده مهم بوده و بدین طریق نخواسته است وجه چک مزبور توسط شخص دیگری وصول و یا دریافت گردد، لذا در صورتی که این گونه چک‌ها به دیگری منتقل شود، بانک می‌تواند از پرداخت وجه آن به غیر استنکاف ورزد.

هرچند گروه دیگر از حقوقدانان نظر مخالف داشته و معتقدند چک وسیله پرداخت سریع در امور تجاری محسوب شده و به صرف امضاء و ظهرنویسی اشخاص قابل نقل و انتقال است.

برای رفع سوءاثر چک برگه شده ام چکار باید بکنم؟

رفع سوءاثر چک

پرسش
با سلام و خسته نباشید

برای برداشتن سوء اثر از چک برگه شده ام چکار باید بکنم؟

ممنونم

✅ پاسخ
سلام
برای رفع سوءاثر از سوابق چکهاي برگشتي باید از طریق شعبه مربوطه به یکی از چند روش زیر اقدام کنید تا بانک نسبت به رفع سوء اثر از چک مورد نظر و ابطال آن اقدام نمايد.
۱- تامين موجودي (بانک پس از رفع برگشت چک، مبلغ آن را به ذي‌نفع می پردازد).
۲- استرداد لاشه چک برگشتي و گرفتن رسید از بانک
توجه: در صورت عدم امکان ارائه لاشه چک برگشتي، ذي‌نفع چک باید رضايت‌نامه محضري (اشخاص حقیقی) یا نامه رسمي رضايت (شخص حقوقي دولتي و يا نهاد عمومي غيردولتي) را به بانک بدهد.
۴- ارائه حکم قضايي مبني بر رفع سوء اثر از سوابق چک برگشتي
۵- انقضاي مدت هفت ساله نگهداري سوابق چک‌هاي برگشتي در سامانه اطلاعاتي بانک مرکزي

در صورتي که مشتري ظرف مدت ده روز کاري پس از برگشت چک، اقدام به تامين کسري موجودي سپرده قرض‌الحسنه جاري، ارائه لاشه چک يا رضايت‌نامه محضري ذ‌‌ي‌نفع چک به بانک و … ننمايد، بانک موظف است اطلاعات مربوط به گواهي‌نامه عدم پرداخت را به سامانه اطلاعاتي بانک مرکزي ارسال نمايد.
پیروز باشید

رفع سوءاثر چک

تبصره بند ۶ ماده ۱۸دستورالعمل حساب جاری که طی بخشنامه ای به شبکه بانکی ابلاغ شده دارای مغایرتهایی با قوانین بالادستی کشور میباشد.  این دستور العمل یعنی افزایش مدت انقضا رفع سوء اثر چکهای برگشتی (از ۲ سال به ۷ سال) به کلیه چکهای برگشتی موجود در سامانه بانکی کشور تسری داده شده است. این تبصره بخشنامه بانک مرکزی با اصول ۱۶۹ قانون اساسی و مواد ۱۶۹ و ۴ قانون مدنی که انجام عمل با عطف به ما سبق قوانین را جرم نمیداند، متعارض است.

در رای صادره از سوی دیوان عدالت اداری آمده است، بخشنامه مذکور متضمن تعیین مدت ۷ سال برای رفع سو اثر چکهای برگشتی به علت  مغایرت با ماده ۲۱ قانون اصلاح قانون چک مصوب سال ۷۲ در تعیین مدت ۳ سال برای رفع سو اثر از چک برگشتی مستند به بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۹۲ ابطال می‌شود.

انواع چک – نکاتی درباره چک

انواع چک – نکاتی درباره چک

دستور عدم پرداخت ممکن است به وسیله صادرکننده چک یا دارنده چک به بانک ارایه شود( دارنده سندمی تواند حامل یا شخصی باشد که به نام او صادر شده است).
هر شخصی که به بانک دستور عدم پرداخت می دهد باید اعلام کند که به چه علت بانک نباید پول را پرداخت کند. مواردی که می توان دستور عدم پرداخت داد عبارتند از: اعلام مفقودی، سرقت، جعل، کلاهبرداری، خیانت در امانت و یا به دست آوردن از راه های مجرمانه دیگر مثل اخاذی، تهدید، جعل و …
دستوردهنده می بایست پس از اعلام عدم پرداخت به بانک شکایت خود را به مراجع قضایی تحویل دهد. در مرحله بعد حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم شکایت خود را که از مراجع قضایی دریافت کرده به بانک تسلیم نماید. در غیر این صورت بانک پس از یک هفته وجه را با تقاضای دارنده به او پرداخت می کند.

بر اساس قانون تجارت چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده می تواند تمام یا قسمتی از پول خود را که در نزد بانک دارد باز پس گیرد یا به شخص دیگری واگذار نماید. انواع چک های معمول در ایران عبارتند از:

چک عادی:
چکی است که اشخاص عهده بانک‌ها به حساب جاری خود صادرمی کنند و دارنده چک، تضمینی جز اعتبار صادر کننده آن ندارد. چک عادی چندان قابل اعتماد و اطمینان نیست چون اعتبار آن فقط به اعتبار صاحب حساب بستگی دارد . بنابراین در معاملات، در صورتی که شخصی را نمی شناسیم بهتر است از او چک عادی قبول نکنیم . چون در صورت خالی بودن حساب و متواری شدن صاحب حساب، با مشکلات فراوانی روبرو خواهیم شد.

چک تضمین شده(چک رمزدار) :
برخلاف چک های عادی که توسط صاحب حساب صادر می شود چک تضمین شده چکی است که بانک به درخواست مشتری صادر می کند و پرداخت آن را تعهد و تضمین می نماید.
بانک ها بنا به تقاضای مشتریانی که حتی دارای حساب جاری هم نباشند ، چک تضمینی صادر می نمایند.
به این چک ها به راحتی می توانیم اعتماد و اطمینان کنیم. در ضمن این چک ها به راحتی و در هر یک از شعبه های بانک صادرکننده در سراسر کشور وصول می شوند. طبق قانون ، این چک ها قابل توقیف و مسدود شدن نمی باشند و حتی فوت یا ورشکستگی صادر کننده در این چک ها لحاظ شده و در صورت وقوع هریک ، خللی به حقوق دارنده این نوع چک وارد نخواهد ساخت. به عبارت دیگر این چک ها در هرشرایطی قابل پرداخت هستند.

چک رمزدار بین بانکی:
چكي است كه طبق درخواست مشتري بانك به عهده يكي از ساير بانك ها با استفاده از رمز صادر مي‌شود . وجه چك هاي رمزدار بين بانكي به صورت نقدی قابل پرداخت نیست و بايستي به حساب متقاضي در بانك منظور گردد.
چک های رمز دار بین بانکی را، صرف نظر از این که دارنده چک در آن شعبه حساب دارد یا خیر، می توان برای هریک از شعبه های بانک های سراسر کشور درخواست کرد.

چک مشروط

چک مشروط

چکی است که پرداخت مبلغ مندرج در متن آن منوط به تحقق شرطی باشد یعنی برای پرداخت چک شرطی تعیین شده باشد.
از دیدگاه قانونی، دارنده چک مشروط می تواند در تاریخ چک به بانک مراجعه نماید و بانک توجهی به شرط مندرج در متن چک نمی کند و چک را پرداخت می نماید و اگر پولی در حساب نباشد یا از وجه چک کمتر باشد گواهی عدم پرداخت یا کسر موجودی صادر می کند.
البته دارنده نمی تواند علیه صادرکننده اقدام کیفری نماید و درخواست محکومیت صادرکننده را کند ولی می تواند با مراجعه به دادگاه و تقدیم دادخواست وجه چک را مطالبه نماید.

برای ضمانت چک بهتر است یا سفته؟

چک یا سفته

بسیاری از مردم می پرسند برای دریافت ضمانت کاری یا پرداخت وجه از بدهکار ، از وی چه وثیقه ای دریافت نماییم آیا چک بهتر می باشد یا سفته مضافاً به اینکه طی اصلاحیه که سال ۸۲ به قانون چک زده شد ، کلیه چکهای وعده دار ، تضمینی ، مشروط ، سفید امضاء و امانی را در ماده ۱۳ خود به صورت حقوقی دانسته و از وصف کیفری خارج نمود لذا مهمترین امتیاز چک که کیفری بوده از دست رفته اما برای اینکه بتوانیم این دو را مقایسه کنیم بهتر است روش وصول وجه در هر دو را شناسایی و سپس نتیجه گیری نماییم :
روش وصول وجه سفته :

۱⃣ برای وصول وجه سفته ابتدا باید به اداره واخواست سفته مراجعه نمود و فرمی به اسم واخواستنامه را از همان اداره تهیه و جاهای خالی مندرج در آن را مطابق فرم نمونه موجود در اداره تکمیل نماییم . سپس ۲% ارزش سفته بابت هزینه واخواست باید تمبر زده شود . به عنوان مثال سفته ای که ۱/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال است باید ۲۰۰۰/۰۰۰ ریال تمبر زده شود و فیش واریزی بانک ، به اداره واخواست داده شود .
۲⃣ سفته در گوشه سمت چپ خود دارای عدد می باشد و قید شده سفته تا مبلغ فلان مقدار ریال می باشد و بالاترین وجه چاپ شده فعلاً ۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال است بنابراین چنانچه کسی ۲/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ طلب داشته باشد باید ۴۰ برگ سفته را پر کند و همین باعث می شود هنگام واخواست سفته ، زمان تکمیل فرم را ۴ برابر کند حال هر چه قدر عدد بالاتر باشد تعداد سفته های مورد نیاز و زمان مورد نیاز برای تکمیل واخواستنامه بیشتر خواهد شد .
۳⃣ برای تهیه سفته از جانب بدهکار هم مستلزم صرف هزینه گزاف می باشد زیرا هر چه قدر ارزش سفته بالاتر باشد میزان بیشتری برای خرید سفته باید پرداخت نمود . در حال حاضر هر یک میلیون تومان ارزش سفته مبلغ ۳ هزار تومان خریداری می شود .

۴⃣ بعد از واخواست سفته بین ۴۰ روز تا دوماه وقت لازم است که سفته ها و واخواستنامه ها توسط اداره واخواست به صادر کننده آنها ( متعهد ) ابلاغ شود و نسخه ابلاغ شده آن عودت شود تا امکان مطالبه وجه از طریق دادخواست به محاکم حقوقی فراهم گردد .

۵⃣ بعد از این مرحله می توان به دادگاه مراجعه و دادخواست مطالبه وجه داد که به میزان ارزش سفته که خواسته خواهان است مبلغ ۳% تمبر دادرسی باید ابطال شود لذا مثلاً برای ۱/۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال سفته باید ۴۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال تمبر دادرسی ابطال نمود بنابراین ۲% بابت واخواست و ۳% تمبر دادرسی خودش رقمی گزاف خواهد بود . ( ۵% اصل وجه )

۶⃣ سفته را نمی توان به غیر از دادگاه در جای دیگری شکایت نمود ضمن اینکه فقط و فقط از طریق حقوقی می توان پیگیری کرد ولاغیر . دادرسی هم طبق روال امروزه بسیار کند و طولانی پیش می رود .

روش وصول وجه چک :

۱⃣ برای وصول وجه چک ابتدا باید به شعبه عامل مراجعه کرد اگر سیستم شتاب باشد از هر شعبه ای که جزء شعبات همان بانک هستند می توان استفاده نمود و نیازی به پرکردن برگه واخواست نامه نیست زیرا متصدی باجه مربوطه طبق فرم مخصوص ، اقدام به برگشت زدن چک نموده و گواهینامه عدم پرداخت وجه چک به انضمام لاشه چک برگشتی را به دارنده آن تسلیم می نماید . لذا هیچگونه هزینه ای نیاز نیست در حالیکه برای سفته ۲% هزینه واخواست نیاز بود.

۲⃣ چک ، دارای مبلغ نیست لذا نه صادر کننده اینقدر در زحمت می افتد که تعداد بالایی سفته خریداری کند نه دارنده این همه زحمت تکیمل فرم واخواستنامه را دارد زیرا در یک برگ چک می توان به هر میزان مورد نیاز ، مبلغ را نوشت لذا بسیار صرفه جویی در هزینه و وقت هر دو ایجاد خواهد شد .

۳⃣ واخواست چک همان لحظه توسط متصدی شعبه انجام می شود و نیازی به ابلاغ آن به متعهد ( دارنده حساب جاری ) نیست که اصطلاحاً گواهینامه عدم پرداخت گفته می شود . اما سفته بین ۴۰ روز تا ۲ ماه نیاز به زمان برای ابلاغ واخواستنامه دارد .

۴⃣ برای هزینه دادرسی همانند سفته به میزان ارزش چک باید ۳% تمبر دادرسی الصاق نمود اما باید توجه داشت که غیر از هزینه گزافی که صادر کننده برای خرید سفته باید می پرداخت ، دارنده هم باید ۲% تمبر واخواست می داد که با ۳% تمبر دادرسی جمعاًً ۵% می شد اما در چک، نهایتاً همان ۳ % می باشد .

۵⃣ چک را بسته به شرایط می توان در ۳ مرجع به جریان انداخت که عبارت از اداره اجرای اسناد رسمی، دادسرا و دادگاههای حقوقی؛ در حالی که همان طور که گفته شد، سفته تنها در دادگاهای حقوقی قابل پیگیری است.

 


 برخی تفاوت های چک و سفته به شرح زیر است:

✅ چک میتواند جنبه کیفری داشته باشد اما سفته جنبه کیفری ندارد.

✅ برای گرفتن گواهی عدم پرداختِ چک، هزینه ای پرداخت نمیشه اما واخواست سفته هزینه زیادی دارد.

✅ چک را می توان از طریق اجرای ثبت هم اقدام کرد اما سفته را ، نمی شود